ΔΟΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΟΜΙΛΟΥΜΕΝΗ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ - ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
K.Bαλεοντής/Δοτικές/Έκδοση 16
Οι «δοτικές» (λέξεις σε δοτική πτώση ή φράσεις που περιέχουν τέτοιες λέξεις) που έχουν συγκεντρωθεί στον ακόλουθο πίνακα χρησιμοποιούνται σήμερα, υπό κάποιες συνθήκες ή περιστάσεις, από πολλούς ομιλούντες την Ελληνική (κυρίως μεγάλης και μεσαίας ηλικίας, αλλά και μικρής σε όχι ευκαταφρόνητο βαθμό) τόσο που αποτελούν ουσιαστικά στοιχεία της Καθομιλουμένης. Η «συλλογή» και καταγραφή αυτών των δοτικών - με τις κυριολεκτικές και μεταφορικές σημασίες με τις οποίες χρησιμοποιούνται, μαζί με σχετικά παραδείγματα χρήσης - έγινε με το σκοπό να ενημερωθούν τα νεότερα - ακριβώς - μέλη της ελληνικής και ελληνόφωνης κοινότητας για τη σημασία, την προέλευση και τη σωστήχρήση αυτών των στοιχείων ώστε τα μέλη αυτά να γνωρίζουνσωστά και αυτές τις μικρές - αλλά όχι ασήμαντες - πτυχές της σημερινής Ελληνικής Γλώσσας.

Κριτήριο επιλογής για την συμπερίληψη τέτοιων δοτικών στη συλλογή αποτελεί η χρήση τους - έστω και σπάνια - στον σημερινό (προφορικό ή γραπτό) ελληνικό λόγο.

Ως τώρα έχουν επισημανθεί και ενταχθεί δοτικές που υπάγονται σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες κατηγορίες:

Κ1 Πολύ κοινές λέξεις ή φράσεις με αφανή ή «ξεχασμένη» δοτική πτώση (π.χ. λόγω, μέσω, απουσία).

Κ2 Λέξεις ή φράσεις με εμφανή αρχαιοελληνική σύνταξη ή προέλευση (π.χ. αβρόχοις ποσίν, γαία πυρί μιχθήτω, ειρήσθω εν παρόδω, επί τη ευκαιρία, συν τω χρόνω, συν τοις άλλοις, εν τούτοις)

Κ3 Λέξεις ή φράσεις από την Αγία Γραφή (Παλαιά ή Καινή Διαθήκη) (π.χ. άφες αυτοίς, ειρήνη υμίν, την κεφαλήν επί πίνακι, εν χορδαίς και οργάνοις, επί ματαίω)

Κ4 Λέξεις ή φράσεις από την Θεία Λειτουργία (Κυριακή προσευχή, τροπάρια, κτλ.) (π.χ δόξα τω Θεώ, δόξα σοι ο Θεός, εν τοις ουρανοίς, θανάτω θάνατον πατήσας).

 Σημείωση: Στον εμπλουτισμό της «συλλογής» των δοτικών που χρησιμοποιούνται (άλλες συχνά άλλες πιο σπάνια, άλλες κυριολεκτικά άλλες μεταφορικά) στη σημερινή καθομιλουμένη συνεισέφεραν ουσιαστικά και οι ακόλουθοι φίλοι, θιασώτες του ζωντανού σημερινού ελληνικού λόγου που δεν διστάζει να χρησιμοποιεί τύπους από τον διαχρονικό πλούτο της Ελληνικής Γλώσσας: Σπύρος Βουλόδημος, Άννα Νικολάκη, Δημήτρης Παναγιωτάκος, Γιώργος Τσιάμας, Μιχάλης Καραμιχάλης, Θεόφιλος Βαμβάκος, Κατερίνα Ζερίτη, Μαριάννα Κατσογιάννου, Έλενα Μάντζαρη, Νίκος Κωνσταντακάκης, Γιώργος Ρόρρης.